Je komt terug van een wandeling door het bos, je aait je hond over zijn kop en voelt ineens een klein, hard bultje. Grote kans dat het een teek is. Teken bij honden zijn in België en Nederland heel gewoon, en met de juiste aanpak haal je er een snel en veilig weg. Hieronder lees je hoe je een teek herkent, hoe je hem stap voor stap verwijdert, waar je daarna op let, welke ziektes teken kunnen overdragen en wanneer je je dierenarts belt.
Wat is een teek?
Een teek is een spinachtige die in gras en struiken wacht tot er een dier langskomt, zich vastbijt en zich dagenlang volzuigt met bloed. Een volgezogen vrouwtje kan ongeveer 1 centimeter groot worden en lijkt dan op een klein boontje (ESCCAP).
Teken zitten vooral op lage en middelhoge planten: in het bos, maar ook in de tuin, het park of een weiland. Ze springen en vliegen niet. Ze klampen zich vast aan de vacht als je hond langs een grasspriet strijkt en zoeken dan een plek met dunne huid. Teken zijn vooral actief in het voorjaar en het najaar, maar door het zachtere klimaat wordt hun rustperiode steeds korter (Dierenkliniek Ter Weerlaan).
Een teek is vervelend, maar het grootste risico zit niet in de beet zelf. Het zit in de ziekteverwekkers die een teek kan doorgeven tijdens het zuigen.
In een Belgisch onderzoek verzamelden 75 dierenartspraktijken 2.373 teken van 647 honden en 506 katten. Bijna alle teken waren schapenteken (76,4%) of egelteken (22,6%). De buiskteek (0,8%) en de bruine hondenteek (0,3%) werden alleen op honden gevonden (Claerebout e.a., Parasites & Vectors).
| Tekensoort | Waar je hem tegenkomt | Kan doorgeven |
|---|---|---|
| Schapenteek (Ixodes ricinus) | Bos, duin, hoog gras; de meest gevonden teek op honden | Borrelia (ziekte van Lyme), Anaplasma |
| Egelteek (Ixodes hexagonus) | Tuinen en parken waar egels leven | Ziekteverwekkers van dezelfde groep als de schapenteek |
| Buiskteek (Dermacentor reticulatus) | Vochtige graslanden; ook in de winter actief | Babesia |
| Bruine hondenteek (Rhipicephalus sanguineus) | Vooral meegebracht uit Zuid-Europa; kan binnenshuis overleven | Babesia, Ehrlichia |
Hoe herken je een teek bij je hond?
Een teek voel je als een klein, hard bultje dat vastzit aan de huid, vaak op plekken met dunne huid en weinig haar. Een verse teek is klein en donker. Hoe langer hij zuigt, hoe groter en grijzer het lijfje wordt.
Teken zitten het vaakst rond de kop, de oren, de oksels, tussen de tenen, in de liezen en rond de anus (ESCCAP). Bij een langharige hond zijn ze niet altijd makkelijk te vinden. Twijfel je of het een teek, een wratje of een tepel is? Duw de vacht uit elkaar en kijk goed: bij een teek zie je pootjes vlak tegen de huid.
Werk na een wandeling in bos, duin of hoog gras altijd in dezelfde volgorde, dan sla je niets over:
- De kop, rond de ogen en de lippen.
- In en achter de oren, ook in de plooitjes aan de binnenkant.
- De nek, onder de halsband of het tuigje.
- De oksels en de borst.
- De buik en de liezen.
- De poten en tussen de tenen.
- Rond de staartaanzet en de anus.
Ga met je vingertoppen rustig door de vacht, tegen de haarrichting in. Zo voel je ook bultjes die je niet ziet.
Een teek verwijderen bij je hond: stap voor stap
Gebruik een tekentang of tekenkaart, pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast en trek hem met een rustige, rechte beweging los, zonder te draaien en zonder in het lijfje te knijpen (Dierenkliniek De Bilt).
- Zorg dat je hond rustig ligt, of vraag iemand om hem vast te houden en af te leiden.
- Spreid de vacht zodat je de teek goed ziet.
- Pak de teek met de tekentang of tekenkaart zo dicht mogelijk bij de huid vast, rond de kop.
- Trek de teek met een gelijkmatige, rechte beweging los. Niet draaien en niet in het lijfje knijpen.
- Kijk of de kop van de teek mee is gekomen.
- Reinig de plek met jodium of een ander ontsmettingsmiddel en was je handen.
- Noteer de datum van de beet, zodat je bij klachten weet wanneer het was.
Wat je beter niet doet: alcohol, olie, ether, vaseline of vuur gebruiken om de teek los te krijgen (ESCCAP, Dierenkliniek De Bilt). Ook je blote vingers of een gewoon pincet zijn geen goed idee. Daarmee knijp je makkelijk in het lijfje, en dan vergroot je de kans dat de inhoud van de teek in de wond terechtkomt.
Gooi de teek daarna zo weg dat hij niet op een ander dier kan overstappen (ESCCAP), bijvoorbeeld vastgeplakt op een stukje tape. Lukt het niet omdat je hond blijft wegtrekken? Stop dan, probeer het even later opnieuw of vraag je dierenarts om de teek weg te halen.
Een tekentang of tekenkaart is klein en past in je jaszak. Neem hem mee op wandelingen, dan haal je een teek meteen weg in plaats van pas thuis.
Na het verwijderen: de bijtplek in de gaten houden
Een beetje roodheid, een kleine verdikking of een korstje op de bijtplek is normaal en verdwijnt meestal binnen 1 tot 2 weken vanzelf (Dierenkliniek Ter Weerlaan). Anders dan bij mensen zie je bij honden geen rode kring rond de beet.
Blijft er een stukje van de kop achter, probeer het dan niet zelf met een naald of pincet weg te halen. Het lichaam stoot dat restje meestal vanzelf af (Dierenkliniek De Bilt). Soms ontstaat er wel een ontstekinkje of een klein abcesje rond het achtergebleven stukje (ESCCAP). Wordt de plek warm, dikker of komt er pus uit, laat haar dan nakijken.
Let in de weken na de beet ook op je hond zelf: is hij stiller dan normaal, eet hij minder, loopt hij stijf of mank, of ziet zijn urine er donkerder uit? Krabt of likt je hond veel aan de plek, lees dan ook waarom een hond blijft krabben.
Welke ziektes geven teken in België en Nederland?
Teken kunnen onder meer de ziekte van Lyme (borreliose), anaplasmose en babesiose doorgeven. De meeste tekenbeten verlopen zonder problemen, maar het is goed om de signalen te kennen.
- Ziekte van Lyme: Borrelia wordt pas doorgegeven als een teek minstens 16 tot 24 uur vastzit. De meeste besmette honden worden niet ziek. Als er wel klachten komen, gaat het om koorts, sufheid, spierpijn en kreupelheid aan een of meer gewrichten. Volgens ESCCAP heeft minder dan 5% van de honden waarbij Lyme wordt vermoed de ziekte echt (ESCCAP, Merck Veterinary Manual).
- Anaplasmose: de bacterie Anaplasma wordt meestal pas na 24 tot 48 uur zuigen doorgegeven en geeft na 1 tot 2 weken klachten. Typisch is plotse sufheid, slecht eten en koorts, soms met kreupelheid of bleke slijmvliezen (ESCCAP). In het Belgische onderzoek droeg 19,5% van de Ixodes-teken Anaplasma bij zich en 10,1% Borrelia (Claerebout e.a.).
- Babesiose: een parasiet in de rode bloedcellen, vooral doorgegeven door de buiskteek. Een vrouwtjesteek moet meestal eerst 24 tot 48 uur zuigen. Na 1 tot 3 weken kan je hond koorts krijgen, suf zijn, slecht eten, braken, gele slijmvliezen krijgen of roodbruine urine plassen. Zonder behandeling kan babesiose dodelijk zijn (ESCCAP). Babesia canis komt onder meer in Nederland voor (ESCCAP), en de buiskteek is ook in België gevestigd (Claerebout e.a.).
- Ehrlichiose: wordt vooral doorgegeven door teken uit Zuid-Europa, zoals de bruine hondenteek. Ben je met je hond op reis geweest, vertel dat dan altijd aan je dierenarts (Dierenkliniek Ter Weerlaan).
Het goede nieuws: omdat de meeste ziekteverwekkers pas na een tijd zuigen overgaan, maakt een teek die je dezelfde dag weghaalt een groot verschil (ESCCAP).
Wanneer naar de dierenarts?
Bel je dierenarts als je hond in de weken na een tekenbeet ziek lijkt, en wacht niet bij donkere urine, bleke slijmvliezen of hoge koorts. Vertel erbij wanneer de beet was, waar je gewandeld hebt en of je met je hond op reis bent geweest.
- Afwachten
- een klein rood plekje of korstje op de bijtplek, terwijl je hond verder vrolijk is en goed eet.
- Bel je dierenarts
- de plek wordt warm, dikker of gaat etteren, of je hond is in de weken na de beet stiller, eet minder of loopt stijf of mank.
- Bel direct
- koorts, opvallende sufheid, bleek of geel tandvlees, of donkere, roodbruine urine. Dat kan wijzen op babesiose, en die kan snel ernstig worden.
Durf je een teek niet zelf weg te halen, of zit hij op een lastige plek zoals in het ooglid? Ook dan kun je bij je dierenarts terecht.
Teken bij je hond voorkomen
Teken voorkom je met een combinatie van een dagelijkse tekencheck en een erkend tekenmiddel dat je samen met je dierenarts kiest. Geen enkele aanpak geeft volledige zekerheid, daarom werken ze het best samen.
- Dagelijks controleren
- ESCCAP raadt aan om honden elke dag op teken na te kijken en elke teek meteen weg te halen (ESCCAP).
- Plekken met veel teken mijden
- blijf in het tekenseizoen zoveel mogelijk op de paden en mijd hoog gras en struikgewas.
- Tekenmiddel via je dierenarts
- er bestaan tabletten, druppels voor op de huid (pipetten) en halsbanden. Sommige middelen doden de teek pas als hij gebeten heeft, andere houden hem tegen voor hij bijt (Dierenkliniek Ter Weerlaan). Je dierenarts kiest het middel dat past bij je hond en waar jullie wandelen of op reis gaan.
- Let op met een kat in huis
- sommige tekenmiddelen voor honden bevatten pyrethroïden zoals permethrine, die giftig zijn voor katten (ESCCAP). Vertel je dierenarts dus of er een kat in huis woont.
- Vaccin tegen Lyme
- dat bestaat, maar het gebruik ervan is volgens ESCCAP omstreden. Tekenbestrijding blijft de eerste keus (ESCCAP). Vraag je dierenarts of het voor jouw hond zinvol is.
Hoe je de huid van je hond door de seizoenen heen verzorgt, lees je in ons artikel over jeuk in elk seizoen.
Los van teken: wil je de huid en vacht van je hond extra ondersteunen, dan kan dat met een supplement met kokosolie, biergist, probiotica en cichoreiwortel. Dat is een voedingssupplement voor huid en vacht, geen middel tegen teken. Bescherming tegen teken gaat altijd via een erkend middel van je dierenarts. Meer over huid en vacht lees je in de huidbarrière van je hond van binnenuit ondersteunen.
En benieuwd welk recept past bij de leeftijd, activiteit en huid van jouw hond? Doe de Pure Bob voedingsquiz.
Bronnen
- ESCCAP Guideline 03: Control of Ectoparasites in Dogs and Cats
- ESCCAP Guideline 05: Control of Vector-Borne Diseases in Dogs and Cats
- Claerebout e.a. (2013), Ticks and associated pathogens collected from dogs and cats in Belgium, Parasites & Vectors
- Merck Veterinary Manual: Lyme Borreliosis in Animals
- Dierenkliniek De Bilt: Wat doe je bij een tekenbeet bij een hond?
- Dierenkliniek Ter Weerlaan: Mijn hond heeft last van teken!